دريك دهه اخيربه دليل رونق صنعت ساختمان سازي در كردستان عراق و به يمن پولهاي باد آورده  و رشد قارچي ميليونرهاي وطني، هزاران كارگر از مناطق عرب نشين عراق و كشورهاي همجوار از جمله تركيه و ايران و حتي كشورهاي دورتر به شهرهاي كردستان عراق از جمله شهر سليمانيه وارد شده اند.

كارگران عرب زبان ، فراري  از جنگهاي  قومي و مذهبي داخلي و اسير بيكاري و فقر، خانواده هاي خود را در شهر و مناطق جنوب و مركز عراق بجا گذاشته  و به اين گوشه مملكت پناه آورده اند تا نان و سرپناهي بيابند و يا كمك خرجي براي خانواده هايشان تامين كنند. شرايط كار و زندگي اين بخش از كارگران ‌به شدت طاقت فرسا و همراه با فقر و فلاكت بي حد  و حصر است. اكثر اين كارگران در ساختمانهاي نيمه كاره و يا در حاشيه جاده هاي كمربندي شهر و يا در خيابانها وكوچه پس كوچه هاي مركز شهر، روي كارتن ميخوابند و زندگي حقارتباري دارند. در بهترين حالت هر چند نفر در يك اطاق كوچك مسافرخانه يا كاروانسراهاي قديمي و زوار در رفته اسكان دارند. زندگي اين بخش از كارگران مهاجر يادآور فراريان و مهاجران  دوران جنگ جهاني و جنگهاي  منطقه اي است. دستمزد اين كارگران بسيار ناچيز و در حد بخور و نمير است و در بهترين حالت كفاف كرايه خانه دستجمعيشان را نميدهد.
علاوه براستثمار سرمايه داران و يا كينه توزي گزايشات ضد عرب در ميان بخشهاي عقب مانده جامعه، اين كارگران از جانب كارگران محلي و همسرنوشت خود نيز تحقير ميشوند و به علت كار ارزان و بيحقوقي كه به آنها تحميل شده مورد سرزنش قرار ميگيرند.
در يك كلام زندگي براي اين بخش از كارگران مهاجرفقط براي زنده ماندن و نمردن از گرسنگي است.  تنازع بقا است.
بخش بزرگ ديگر كارگران مهاجر از كشور همسايه يعني ايران مي آيند. در آغاز سيلي از كارگران مهاجر ايراني بخصوص در شهرها و مناطق كردستان ايران به كردستان عراق سرازير شدند. نياز به نيروي كار و بخصوس كارگر فني و متخصص در امور صنايع ساختمان  باعث اين روي ‌آوري شد. شركتهايي كه كارشان وارد كردن اين كارگران است به صورت دلال بين كارگران و صاحبان شركتهاي ساختماني بزرگ و سرمايه داران محلي در كردستان عراق عمل ميكنند. شركتهاي دلال كارگران را اساسا از شهرها و مناطق كردنشين ايران جمع آوري و نامنويسي كرده و در ازاي مبلغي كه از آنها  ميگيرند كارورود قانوني و اقامت موقت انها را انجام داده و سپس تحويل صاحبكاران ميدهند. همين شركتها هر هفته و يا ماه مجددا در ازاي مبلغي اقامت كارگران را تمديد مينمايند. درآمد اين شركتها از قبل اين كار كه در واقع نوعي خريد و فروش انسان است، ماهانه دهها هزار دلار است. 
شرايط كار و زندگي كارگران مهاجر ايراني خيلي بهتر از ديگركارگران مهاجر نيست. كار اين كارگران تابع هيچ موازين و قانون كار و يا مزايا و بيمه و امنيت و غيره نيست. اكثريت اين كارگران بخصوص كارگران فني، كار كنتراتي ميكنند و ساعات كار و استراحت و تعطيلي با حقوق و غيره معنايي ندارد. محلهاي زندگي اين كارگران اساسا همان محل پروژه هاي  در حال ساختمان و در ميان گچ و سيمان و سنگ و آهن پاره ها است. در هر محل كار دهها كارگر در يك يا دو اطاق بدون درب و پنجره وبدون بهداشت و امنيت و فاقد هر گونه امكانات زندگي به صورت دستجمعي زندگي ميكنند.
هر جمع كارگري نيز تحت سرپرستي يك سر كارگر فني و يا پيمانكار جزء‌ كار ميكنند. پرداخت حقوق كارگران تابع افت و خيز كار ويا مصلحت كارفرما و صاحب كار است و هيچ حساب و كتابي ندارد. كارگران فني و پيمانكاران گاه بابت كار خود و كارگران تحت سرپرستيشان مدتها پولي دريافت نميكنند و دستمزدشان به تعويق افتاده و گاها در پايان كار پرداخت نميشود.
كل كارگران مهاجر چه از مناطق عرب نشين عراق و چه از كردستان ايران و كشورهاي ديگر همجوار فاقد تشكل و حق اعتصاب و يا قوانين ناظر بر كار خود هستند.
در مورد شرايط كار و زندگي كارگران مهاجر در كردستان عراق ميتوان كتابها نوشت و تصوير واقعي از زندگي آنها براي هر ناظري،  تكاندهنده است. جالب اين است كه كارگران مهاجري كه از كردستان ايران مي آيند هنوز در‌آمد ناشي از كار دركردستان عراق را بهتر ازكار در مملكت خود ميدانند. به همين دليل است كه اين كارگران خانه وكاشانه و خانواده خود را رها كرده و ماهها رنج دوريشان را تحمل ميكنند تا بلكه با پس انداز ناچيزي كمك خرجي براي خود و خانواده ها و فرزندانشان برگردند.
ميزان كاردر اين صنايع نيز دايما در افت و خيز است و اخيرا جز كارگران ماهر و فني كار، شانس كار براي كارگران ساده كمتر شده است.
برخورد به كارگران مهاجر در مراكز پليس و ادارات بهنگام تقاضاي اقامت و يا تمديد آن و غيره بسيار تحقير آميز و گاها به دليل كشدار بودن اين پروسه روزها به دنبال حل اين مساله بيكارو سرگردان ميشوند.
كارگران مهاجر در كردستان عراق  به تشكل خود نياز دارند. در بهترين حالت اگر كارگران محلي تشكل مستقل كارگري خود را داشتند اين كارگران  ميتوانستند به عضويت آن در آمده و  شرايط بهتر كار و زندگي اي به كارفرماها تحميل كنند. اما ظاهرا اين كار غيرممكن شده است.  كارگران مهاجر خود ميتوانند صاحب تشكل خود شوند. ميتوانند اتحاديه كارگري تشكيل دهند و يا هياتهاي نمايندگي منتخب مجامع عمومي  هر بخش و محل كار را تعيين كنند و از حقوق خود در مقابل اجحافات و سوء استفاده كارفرماها و دلالان كارو ... دفاع كنند.
علاوه بر آن با ايجاد مراكز كاريابي ميتوان جلو سوء استفاده شركتهاي دلال را گرفت و دكان آنها را تعطيل كرد. اين كارگران بطور قانوني وارد كردستان عراق ميشوند و ثبت نام آنها در مراكز كاريابي و اقامت انها و امنيت زندگي و قوانين ناظر بر كارشان را احزاب حاكم بايد تامين كنند. شرط تضمين و تامين چنين مراكزي براي كارگران مهاجر كماكان وجود درجه  اي از اتحاد  و تشكل و انتخاب نمانيدگانشان است.
مظفر محمدي ١ خرداد ٨٦ (٢٢ مه ٢٠٠٧