گفتنی است که علاوه بر حمایت از پناهندگان ٬ تلاش برای پیدا کردن راه حلهای نوین در مواجهه با معضلات و مشکلات پناهندگی  و همچنین شناسایی عواملی که باعث فرار انسانها از سرزمینهایشان میشود  نیز در دستور کار UN قرار گرفته است.

 نخستین گام در حمایت از پناهندگان توسط UN ٬ بررسی گزینه بازگشت داوطلبانه ایشان با تضمین امنیت و مرتفع ساختن دلایل خروج از کشور محل سکونتشان می باشد.با این وجود حتی کمکهای بشردوستانه سازمانهای مرتبط در راستای بهبود وضعیت پناهندگان آسیب دیده در بسیاری از موارد ناکافی بوده و بازگرداندن پناهندگان به دلیل وجود ریشه های عمیق ترس  در کشورهای محل سکونت و همچنین عدم رعایت حقوق بشر و تخلفات و نا امنی های سیاسی و اقتصادی در آن کشور باعث می شود تا این گزینه خود به خود از  میان راه حلهای احتمالی کنار گذاشته شود                                                                                                                          .

در این مرحله ٬ اگر پناهنده در کشور غیر پناهنده پذیر درخواست خود را به UN تسلیم کرده باشد ٬ راه حل اسکان مجدد در کشور امن سوم  بهترین انتخاب برای او می باشد.بواسطه برنامه اسکان دهی ٬ پناهنده ازامنیت و حمایت مدنی و همچنین  اقامت و شهروندی قانونی در کشور جدید بهره مند می گردد.در این راستا ارگانهای دولتی و غیر دولتی ٬ گروههای مذهبی و موسسات خیریه با UN همکاری نزدیک و همه جانبه ای دارند.                                                                                                                

اما متاسفانه قدرت قوانین و زیبایی بیان آنها ٬ تنها خلاصه در کتابچه های راهنما و سخنرانی های آرمان گرایانه می شود و در عمل آنچه اتفاق می افتد آنست  که طولانی بودن بیش از اندازه پروسه رسیدگی به پرونده پناهندگان  و پناهجویان وعدم حمایت کافی از ایشان ناخودآگاه ٬ باعث روی آوردن خیل وسیعی از پناهجویان به راه حلهایی چون بازگشت به کشور نا امن٬ چه از نظر سیاسی و چه از نظر اقتصادی خود و تحمل رنجهای روزافزون و یا انتخاب راههای خروج غیر قانونی برای ورود به یک کشور پناهنده پذیر و در بسیاری از مواقع ترجیح زندگی زیرزمینی و غیر قانونی برای ادامه حیات می گردد.در هیچ کجا از اسکان مجدد به عنوان یک حق قانونی انسانی یاد نشده و هیچ کشوری به طور رسمی ملزم و متعهد به اسکان پناهندگان نمی باشد.کشور ها می توانند پرونده هایی که توسط UN به آنها ارجاع می گردد ٬ قبول یا رد نمایند و یا پناهندگانی را تحت پوشش قوانین حمایتی خود بیاورند که UN صلاحیت ایشان را احراز نکرده باشد.درواقع قدرت تصمیم گیری در این مرحله از دست سازمان ملل بیرون آمده و بر عهده سیاست گذاریهای کشور سوم قرارگرفته است.با اینحال به طور معمول تشخیص صلاحیت پناهنده برای اسکان مجدد در کشور امن سوم برعهده UN بوده وتائید آن توسط خود کشور امن انجام می پذیرد.                                                                         

 در حال حاضر ٩ کشور از١٩١کشور جهان با UN در جهت اسکان پناهندگان همکاری می کنند که عبارتند از:آمریکا ٬ کانادا٬ استرالیا ٬ سوئد٬ نروژ٬ فنلاند٬ نیوزلند٬ دانمارک و هلند .علاوه بر این دو کشور برزیل و ایرلند نیز به تازگی برنامه های بسیار محدودی را در این راستا به عهده گرفته اند. طبق آمار در دهه ۸۰ و ۹۰ میلادی پناهجویان اسکان داده شده توسط UNعمدتا از ویتنام وبوسنی بودند اما با توجه به تغییرات جغرافیایی مرزهای جنگ و نا امنی ٬ هم اکنون آفریقا ٬ خاورمیانه و آسیا بیشترین فرستندگان پناهنده به سرتاسر دنیا می باشند. حملات تروریستی سال ٢٠٠١ ٬ جنگهای افغانستان و عراق و بمب گذاری های اخیر در گوشه و کنار جهان تاثیرات عمیقی بر پروسه اسکان مجدد گذاشته است و باعث گشته تا سختگیری های جدی تری در مسیر رسیدگی به پرونده ایشان انجام پذیرد و برنامه اسکان دهی تنها گروه اندکی از پناهندگان را در بر بگیرد.در سال ٢٠٠٤ کمتر از١٠٠٠٠٠ نفر از ١٧ میلیون پناهنده UN شانس اسکان مجدد را یافته اند.                                                                                     

در شرایط معمول٬ درصورتیکه UN تصمیم به اسکان مجدد پناهنده ای را بگیرد٬ امکان اعلام علاقه پناهجو وجود نخواهد داشت٬ مگر اینکه وجود خویشاوند(ترجیحا درجه یک) در آن کشور با توجه به این اصل که سعی بر آن شده تا خانواده ها در کنار هم قرار گیرند٬ مسیر رسیدگی به پرونده را تغییر دهد.با اینهمه امکان اسکان او در کشور دیگر نیز وجود خواهد داشت.                                                    

معضل دیگری که در سر راه پناهندگان برای رسیدن به کشور سوم وجود دارد ٬ انعطاف ناپذیری دولتها در مقابل تغییرات جهانی ونا هماهنگی با درخواستهای UN برای اسکان مجدد می باشد.به طور مثال اگر اتفاقی در گوشه ای از جهان باعث آوارگی تعداد زیادی از مردم از خانه و کاشانه اشان شود ٬ برنامه ای برای رسیدگی فوری به وضعیت ایشان وجود نداشته و سهمیه ها تغییر زیادی نخواهند کرد و این مردم رنجور باید مدت زیادی پشت درهای کمکهای بشر دوستانه منتظر بمانند.                              

گاهی اوقات این مشکلات حتی بعد از رسیدن پناهنده به کشور امن و اقامت او در آنجا ادامه می یابد.زبان و فرهنگ جدید ٬ جستجوی کار مناسب ٬ عدم انطباق با محیط ٬ مشکلات روانی حاصل از فرار و بی خانمانی ٬ روابط غیر دوستانه گروههای بومی و رنجهای عمیق انسانی سد راه دستیابی به یک زندگی آرام می گردد.                                                                                         

گردآوری شده توسط خانم آزاده                                                                  

 ٢٨ آذر٨٦